1.Αξιολόγηση+και+Ευχρηστία

= ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΕΥΧΡΗΣΤΙΑ =

__**ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ**__ Η αξιολόγηση αποσκοπεί στην τελειοποίηση της σχεδίασης της διεπαφής χρήσης και συμμετέχει ενεργά σε όλες τις φάσεις (ανάπτυξης και σχεδίασης), κυρίως στην αξιολόγηση της ευχρηστίας η οποία αποτελεί μια διαδικασία συλλογής στοιχείων από τη λειτουργία ενός συστήματος ώστε να μετρηθεί η ποιότητά του. Με την αξιολόγηση, επικυρώνονται ή απορρίπτονται πρωτίστως οι αρχικές αποφάσεις σχετικά με το εκάστοτε υπό σχεδίαση σύστημα και στη συνέχεια κατατίθενται καινούριες προφάσεις που αφορούν στα προβλήματα που τυχόν προκύψουν. Η αξιολόγηση διαβεβαιώνει ότι το σύστημα συμπεριφέρεται όπως ακριβώς αναμενόταν και δίνει ένα τέλος στη διαδικασία της επαναληπτικής σχεδίασης. Οι κύριοι σόχοι μιας αξιολόγησης είναι τρεις:
 * 1) να αξιολογηθεί η λειτουργικότητα ενός συστήματος διεξοδικά και καθενός υποσυστήματος ξεχωριστά
 * 2) να ελεγχθεί η αποδεκτικότητα της διεπαφής του συστήματος από τον τελικό χρήστη και
 * 3) να προσδιοριστούν και να συγκεκριμενοποιηθούν προβλήματα του συστήματος από τη χρήση του σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο

__**ΦΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ:**__ Οι φάσεις της αξιολόγησης μπορούν να κατηγοριοποιηθούν σε δυο μεγάλες κατηγορίες. Την Διαμορφωτική αξιολόγηση, η οποία εφαρμόζεται στη φάση της κατασκευής του συτήματος και είναι μικρής κλίμακας και εντατική. Ο σκοπός της είναι να δώσει πληροφορίες όπως η αποσαφήνιση των στόχων η δοκιμή διαφόρων σχεδιαστικών λύσεων σε συγκεκριμένους αξιολογητές, ειδικούς ή χρήστες, οι οποίοι αναφέρουν συνεχώς τα αποτελέσματα τους στους σχεδιαστές, οι οποίοι με τη σειρά τους, πραγματοποιούν τις αλλαγές που απαιτούνται. Επιπλέον υπάρχει και η Συνολική αξιολόγηση η οποία αποτιμά την επιτυχία του συστήματος μετά την ολοκλήρωσή του σε σχέση με τους προκαθορισμένους στόχους, αναζητά τις συνθήκες εκείνες που οδηγούν στα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα και προτείνει μοντέλα χρήσης του συστήματος με την καλύτερη σχέση κόστους-απόδοσης. Τέλος αξίζει να αναφερθεί ότι η Συνολική αξιολόγηση μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε μεταγενέστερο χρόνα προκειμένου να προσδιοριστούν οι δυσκολίες που ενδεχομένως αντιμετωπίζουν οι χρήστες κατά την αλληλεπίδρασή τους με την εφαρμογή, βοηθώντας έτσι στην βελτίωση του τελικού προιόντος.

__**ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ:**__

**1) Μέθοδοι αξιολόγησης από ειδικούς:** **α.** Ανάλυση πληκτρολογήσεων: Είναι μια μέθοδος που χρησιμοποείται κατά τον αρχικό σχεδιασμό μιας εφαρμογής προκειμένου να εκτιμηθεί η απόδοση της, χωρίς την συμμετοχή χρηστών. Σύμφωνα με αυτή την τεχνική, ο χρήστης είναι έμπειρος και δεν κάνει σφάλματα κατά την χρήση του συστήματος. Μάλιστα, θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί ως μια επίπονη μέθοδος, καθώς θα πρέπει να εφαρμοστεί σε αρκετά σημεία του συστήματος. Παρ' όλα αυτά, είναι πολύ χρήσιμη και σημαντική για συγκριτική μελέτη μεταξύ προτεινόμενων εναλλακτικών σχεδιασμών.

**γ.** Ευρετική αξιολόγηση: Σύμφωνα με τον J. Nielsen, είναι μια υποκειμενική μέθοδος εξέτασης του συστήματος από ειδικούς οι οποίοι βασίζονται σε μια λίστα από δέκα ευρετικούς κανόνες. Χαρακτηρίζεται ως μια αρκετά αποδοτική και αποτελεσματική μέθοδος αξιολόγησης καθώς, χρειάζονται περίπου πέντε αξιολογητές για να ανακαλύψουν το 75-80% των σφαλμάτων σε ένα σύστημα, όμως είναι ταυτόχρονα και αρκετά δαπανηρή καθώς είναι πολύ δύσκολο να βρεθούν έμπειροι αξιολογητές. **δ.** Επιθεώρηση χαρακτηριστικών: Είναι μια μέθοδος κατά την οποία αναλύεται μονάχα το σύνολο των χαρακτηριστικών γνωρισματων ενός συστήματος, λαμβάνοντας υπόψη τις απόψεις των χρηστών όσον αφορά τα αποτελέσματα που επιτυγχάνονται από τη χρήση του συστήματος. Σύμφωνα με αυτή την τεχνική, οι αξιολογητές καλούνται να επιλέξουν το υπερσύνολο των χαρακτηριστικών του συστήματος, τα οποία εμπλέκονται κατά την εκτέλεση των τυπικών εργασιών του χρήστη.Η μέθοδος αυτή χρησιμοποιείται συνήθως στα ενδιάμεσα στάδια της ανάπτυξης ενός συστήματος. **ε.** Έλεγχος εφαρμογής κανόνων σχεδιασμού και προτύπων: Η εφαρμογή αυτή ελέγχει κατά πόσο η διεπιφάνεια χρήσης συμφωνεί με ορισμένα πρότυπα ή οδηγίες. Με την εφαρμογή της συγκεκριμένης μεθόδου εξασφαλίζεται η συμμόρφωση του συστήματος με τα καθιερωμένα πρότυπα εξέτασης της χρηστικότητας που έχουν διαμορφωθεί. Οι ειδικοί οφείλουν να γνωρίζουν τα πρότυπα και οδηγίες σχεδίασης, προκειμένου να ελέγχουν την λειτουργικότητα του συστήματος. Όμως, ο τεράστιος αριθμός κανόνων- οδηγιών που αποτελούν μια τέτοια λίστα είναι σημαντικό πρόβλημα. Τέλος, η τεχνική αυτή εφαρμόζεται στα ενδιάμεσα στάδια ανάπτυξης ενός συστήματος. **2)** **Μέθοδοι αξιολόγησης από αντιπροσωπευτικούς χρήστες:** **α.** Μέτρηση της απόδοσης: Είναι γνωστή μέθοδος αξιολόγησης λογισμικού που παρέχει ποσοτικές μετρήσεις της απόδοσης του συστήματος όταν οι χρήστες εκτελούν προκαθορισμένες ενέργειες, οι οποίοι ελέγχονται μερικώς από ειδικούς. Οι μετρήσεις πραγματοποιούνται σε εργαστήρια σε πραγματικές συνθήκες. Η μέθοδος χωρίζεται σε τρία στάδια: 1) ορισμός των στόχων του πειράματος, 2) διεξαγωγή του πειράματος και 3) ανάλυση συμπερασμάτων και αποτελεσμάτων. **β.** Πρωτόκολλο ομιλούντων υποκειμένων: Είναι μια μέθοδος κατά την οποία ο χρήστης εκτελεί έναν στόχο ως τμήμα ενός σεναρίου, ενώ ταυτόχρονα του ζητείται να εκφράσει μεγαλόφωνα τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις απόψεις του κατά την διάρκεια αλληλεπίδρασής του με την εφαρμογή. Με αυτόν τον τρόπο ο αξοιλογητής προσπαθεί να καταλάβει τον τρόπο με τον οποίο ο χρήστης αντιδρά κάθε φορά που αντιμετωπίζει κάποιο πρόβλημα στο σύστημα. **γ.** Συνεντεύξεις χρηστών: Αποτελεί μια κλασική μέθοδος αξιολόγησης με την βοήθεια χρηστών. Πραγματοποιούνται διευκρινιστικές ερωτήσεις ενώ παρατηρείται η άμεση επαφή χρήστη- αξιολογητή. Σημαντικό πλεονέκτημα της συγκεκριμένης τεχνικής αποτελεί η άμεαση καταγραφή των απόψεων του χρήστη για το σύστημα. Όμως, η δυσκολία επεξεργασίας του υλικού που προκύπτει απο τις συνεντεύξεις και η διεξαγωγή συμπερασμάτων αποτελεί τροχοπέδι της συγκεκριμένης μεθόδου. **δ.** Εστιασμένες ομάδες: Είναι μια μέθοδος κατά την οποία δημιουργούνται ομάδες χρηστών με στόχο την αξιολόγηση του συστήματος. Η ομάδα αποτελείται απο 5-10 χρήστες, οι οποίοι συντονίζονται από έναν ειδικό ευχρηστίας. Το υλικό που συγκεντρώνεται είναι δύσκολο να επεξεργαστεί όπως στην προηγούμενη μέθοδο. Εφαρμόζεται συνήθως όταν το σύστημα έχει ολοκληρωθεί προκειμένου να αξιολογηθεί από τους χρήστες. **ε.** Συμπλήρωση ερωτηματολογίων: Είναι μια συνηθισμένη μέθοδος καταγραφής των χρηστών στην χρήση ενός συστήματος. Η διαχείριση του υλικού που συγκεντρώνεται είναι σαφώς πιο εύκολη απ' ότι στις δύο προηγούμενες μεθόδους, όμως είναι λιγότερο ευέλικτη καθώς απουσιάζει η αμεσότητα χρήστη- αξιολογητή. Τέλος, μπορεί να εφαρμοστεί σε οποιοδήποτε στάδιο ανάπτυξης. **στ.** Παρατήρηση πεδίου: Είναι μια εθνογραφική μελέτη. Αφορά την παρατήρηση χρηστών στο φυσικό χώρο που χειρίζονται ένα σύστημα. Αξίζει να σημειωθεί ότι η φυσικότητα των ενεργειών του χρήστη είναι εντονότερη, απ'οταν βρίσκεται σε ένα εργαστήριο. Ένα σημαντικό μειονέκτημα της συγκεκριμένης μεθόδου αποτελεί το γεγονός ότι οι συνθήκες καταγραφής να μην είναι απόλυτα ελεγχόμενες καθώς απουσιάζει ο εξοπλισμός εργαστηρίου, ενώ παράλληλα σε τέτοιους χώρους υπάρχει αρκετα φασαρία. Τέλος,η συγκεκριμένη μέθοδος χρησιμοποιείται κυρίως στα τελικά στάδια ανάπτυξης ενός συστήματος.
 * β) **Γνωσιακό περιδιάβασμα: Είναι μια μέθοδος που προσπαθεί να μιμηθεί τη διαδικασία κατά την οποία θα προσπαθούσε ένας χρήστης να επιλύσει προβλήματα που θα συναντούσε σε μια εφαρμογή.Πιο αναλυτικά, οι ειδικοί αξιολογητές αναλύουν τις ενέργειες που θα έκαναν οι χρήστες προκειμένου να φθάσουν στους στόχους τους. Θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί ως μια αρκετά διαδεδομένη τεχνική η οποία εφαρμόζεται συνήθως σε φάσεις ανάπτυξης των συστημάτων αξιολόγησης πρωτότυπων υψηλής πιστότητας.

__**ΕΥΧΡΗΣΤΙΑ:**__ Η ευχρηστία, ως προς τον όρο της αφορά την ιδιότητα ενός χρησιμοποιημένου συστήματος, τεχνουργήματος ή κατασκευής να είναι εύκολο στη χρήση του. Στο γνωστικό πεδίο της επικοινωνίας του ανθρώπου-υπολογιστή, ο όρος ευχρηστία αναφέρεται σε μια βασική ποιοτική παράμετρο ενός αλληλεπιδραστικού υπολογιστικού συστήματος. Η ευχρηστία είναι μια σημαντική και ταυτόχρονα αναγκαία ιδιότητα ενός συστήματος, συσκευής, προιόντος ή υπηρεσίας. Ο όρος τείνει να καθιερωθεί αντί για την πολυχρησιμοποιημένη και όχι αυστηρά προσδιορισμένη φράση "φιλικότητα προς τον χρήστη". Σύμφωνα με το ISO/DIS 9241-11, δηλαδή ένα διεθνή πρότυπο που αφορά την επικοινωνία ανθρώπου- υπολογιστή, η ευχρηστία είναι η δυνατότητα ενός προιόντος που χρησιμοποιείται από καθορισμένους χρήστες με καθορισμένους στόχους, υπό καθορισμένες συνθήκες χρήσης να είναι αποτελεσματικό(effectiveness), αποδοτικό(efficiency) και να παρέχει υποκειμενική ικανοποίηση(satisfaction) στους χρήστες του.

__**ΒΑΣΙΚΟΙ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΕΥΧΡΗΣΤΙΑΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ NIELSEN**__:
 * ευκολία εκμάθησης
 * υψηλή απόδοση εκτέλεσης έργου
 * χαμηλή συχνότητα σφαλμάτων χρήστη και εύκολη ανάνηψη από αυτά
 * ευκολία συγκράτησης της γνώσης χρήσης του
 * υποκειμενική ικανοποίηση χρήστη

Οι πλέον σημαντική για έναν αρχάριο χρήστη, είναι η ευκολία εκμάθησης. Για έναν έμπειρο χρήστη, είναι η υψηλή απόδοση εκτέλεσης έργου και για έναν ευκαιριακό χρήστη, είναι η ευκολία συγκράτησης της γνώσης χρήσης του.

__**Δ**__**__ΙΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΧΡΗΣΗΣ:__** Οι σχέσεις ανθρώπου- μηχανής διαμεσολαβούνται από μέσα που έχει καθιερωθεί να λέγονται, διασυνδέσεις ή διεπιφάνειες. Πιο συγκεκριμένα, η διεπιφάνεια χρήσης ( user interface) είναι το τμήμα εκείνο της εφαρμογής με το οποίο ο χρήστης έρχεται σε επαφή φυσικά και εννοιολογικά. Θα μπορούσαμε να πούμε πιο απλά ότι η διεπαφάνεια χρήσης αποτελεί την διαχωριστική γραμμή μεταξύ του ανθρώπου και της εφαρμογής. Όμως υπάρχουν και απόψεις που διαφωνούν με τον ορισμό της διεπιφάνειας χρήσης που μόλις αναφέραμε.Για παράδειγμα, οι Preece et al.(1994) υποστηρίζουν, ότι η διεπιφάνεια χρήσης δεν αποτελεί ένα διαχωριστικό σημείο μεταξύ ανθρώπου και μηχανής αλλά ένα μέσο επικοινωνίας, παράλληλα, ορίζουν ως διεπιφάνεια χρήσης όλες τις πλευρές του συστήματος με τις οποίες ο χρήστης έρχεται σε επαφή. Εναλλακτικές θεωρίες υποστηρίζουν ότι η διεπιφάνεια χρήσης είναι μια γλώσσα εξόδου για τον ηλεκτρονικό υπολογιστή και μια γλώσσα εισόδου για τον χρήστη. Μάλιστα αξίζει να αναφερθεί ότι μια καλής ποιότητας διεπιφάνεια χρήσης ( δηλαδή να μπορεί ο χρήστης να μάθει εύκολα να χειρίζεται το σύστημα καθώς επίσης και να θυμάται πώς να το χρησιμοποιεί.), ωθεί τον χρήστη να ασχοληθεί με την εφαρμογή, Αντιθέτως, μια κακής ποιότητας διεπιφάνεια χρήσης (δηλαδή να διαθέτει σφάλματα ευχρηστίας και να δυσκολεύει τον χρήστη κατα την διάρκεια της πλοήγησης του), αποθαρρύνει τον χρήστη να χρησιμοποιήσει την συγκεκριμένη εφαρμογή.

//__**EYE TRACKING**__// Το eye tracking αποτελεί τη διαδικασία καταγραφής των οφθαλμικών κινήσεων με τη χρήση ενός ανιχνευτή (eye tracker). Ο ανιχνευτής εντοπίζει δύο χαρακτηριστικά του οφθαλμού : την κερατοιδή αντανάκλαση (cornea reflexion) και την κόρη του οφθαλμού. Ο συνδυασμός των δύο αυτών χαρακτηριστικών μας επιτρέπει να υπολογίσουμε το σημείο όπου τέμνεται το βλέμμα με την επιφάνεια που κοιτάμε, μετά από μια διαδικασία βαθμονόμησης για κάθε άτομο. Η τεχνολογία **eye tracking** δίνει τη δυνατότητα να αναλυθεί η αλληλεπίδραση χρήστη-ιστοσελίδας, προσφέροντας πολύτιμες πληροφορίες για το ποιες είναι οι περιοχές ή τα στοιχεία που αιχμαλωτίζουν το βλέμμα του χρήστη, ποιες πληροφορίες προκαλούν σύγχυση και ποιές αγνοούνται εντελώς.
 * Οι ιστοσελίδες** μελετώνται ως προς την αρχιτεκτονική και την εργονομία τους βάσει web usability τεχνικών. Μπορούν να υπάρχουν σενάρια ελέγχου χρηστικότητας και προσβασιμότητας στα οποία το eye tracking μας δίνει τη δυνατότητα να παρακολουθήσουμε όλα τα βήματα του χρήστη κατά την εκτέλεσή τους. Επιπλέον μέσα απο την ανάλυση του τρόπου που προσπελάζει την πληροφορία ο χρήστης, μπορούμε να εντοπίσουμε τα σημεία από τα οποία περνάει το βλέμμα του και έτσι να βρούμε το βέλτιστο χώρο για την τοποθέτηση online διαφημιστικών banners.

**εικόνα1:** Εφαρμογή της μεθόδου eye tracking. **πηγή εικόνας 1**: http://www.google.gr/search?q=eye+tracking&hl=el&client=firefox-a&hs=W03&rls=org.mozilla:el:official&prmd=ivnsbl&tbm=isch&tbo=u&source=univ&sa=X&ei=t4zGTZ_LKsy1hAfW3s3-Aw&ved=0CFUQsAQ&biw=1024&bih=578.

//**ΠΗΓΕΣ:**// //Αξιολόγηση// (χ.χ.). Ανακτήθηκε 3 Μαίου 2011, από http://dtps.unipi.gr/files/notes/2010-2011/eksamino_3/systhmata_allhlepidrashs_anthrwpoy-mhxanhs/aksiologisi.pdf. //Αξιολόγηση ευχρηστίας// (χ.χ.). Ανακτήθηκε 3 Μαίου 2011, από http://ahci.wikispaces.com/%CE%91%CE%BE%CE%B9%CE%BF%CE%BB%CF%8C%CE%B3%CE%B7%CF%83%CE%B7+%CE%B5%CF%85%CF%87%CF%81%CE%B7%CF%83%CF%84%CE%AF%CE%B1%CF%82. //Αξιολόγηση ιστοσελίδων// (χ.χ.). Ανακτήθηκε 3 Μαίου 2011, από http://www.eyetracking.gr/el/yphresies/efarmogesmarketing/aksiologhsh-istoselidwn. //Ευχρηστία// (2011). Ανακτήθηκε 3 Μαίου 2011, από http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CF%85%CF%87%CF%81%CE%B7%CF%83%CF%84%CE%AF%CE%B1. //Ευχρηστία// (χ.χ.). Ανακτήθηκε 18 Μαίου 2011, από http://mapyourinfo.com/wiki/el.wikipedia.org/%CE%95%CF%85%CF%87%CF%81%CE%B7%CF%83%CF%84%CE%AF%CE%B1/. Τσέλιος, Ν. (2007). //Εισαγωγή στην επιστήμη του ιστού, βασικές υπηρεσίες και παιδαγωγικές χρήσεις.// Αθήνα: Εκδόσεις Κλειδάριθμος.