2.Ευρετική+αξιολόγηση-Αξιολόγηση+απο+ειδικούς

= **ΕΥΡΕΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ : ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΠΟ ΕΙΔΙΚΟΥΣ** =

__**1) ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗΣ:**__ Η ευρετική αξιολόγηση"Heuristic Evaluation", είναι μια υποκειμενική τεχνική που μας επιτρέπει να ανακαλύψουμε τα σφάλματα ευχρηστίας δικτυακών τόπων. Είναι αποτέλεσμα έρευνας των [|Jacob Nielsen] και Rolf Molich που διεξήχθη στις αρχές της δεκαετίας του '90. Η μέθοδος αυτή βασίζεται σε μια λίστα απο δέκα κανόνες ή αρχές ευχρηστίας δηλαδή "ευρετικά κριτήρια". Αξίζει να αναφερθεί ότι παλαιότερα οι κανόνες σχεδιασμού μιας σελίδας σύμφωνα με μετρήσεις είχαν ανέλθει σε 850 εκατομμύρια. Θεωρείται μια από τις αποτελεσματικότερες αλλά ταυτόχρονα μια απο τις πιο δαπανηρές μεθόδους αξιολόγησης ευχρηστίας. Η αξιολόγηση αυτή στοχεύει σε δύο κύρια σημεία, τη γενική σχεδίαση των οθονών του συστήματος και τη ροή διαλόγων, μηνυμάτων και ενεργειών που απαιτούνται για να γίνει μια συγκεκριμένη εργασία. Παράλληλα, η συγκεκριμένη μέθοδος πραγματοποιείται από έμπειρους αξιολογητές οι οποίοι δεν έχουν εμπλακεί στην ανάπτυξη του συστήματος και εργάζονται μόνοι τους για να μην επηρεάζονται έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η ανεξαρτησία της γνώμης τους. Επιπλεόν ο κάθε ιστότοπος αξιολογείται με όποιο από τα κριτήρια επιθυμεί ο εκάστοτε αξιολογητής και ελέγχεται τουλάχιστον δύο φορές από τον κάθε χρήστη για καλύτερα αποτελέσματα. Την πρώτη φορά που αξιολογείται ο κάθε ιστότοπος συνήθως ανιχνεύονται λάθη που μπορεί να αντιμετωπίσουν μη έμπειροι χρήστες, οπότε οι έμπειροι τα βρίσκουν με ιδιαίτερη ευκολία. Επίσης, αναζητούνται από τους έμπειρους χρήστες προβλήματα σε σχέση με το νοητικό μοντέλο του κάθε δικτυακού τόπου. Τη δεύτερη φορά που ελέγχεται η αξιοπιστία του κάθε δικτυακού τόπου ελέγχονται οι πρωτεύοντες στόχοι των χρηστών όπως για παράδειγμα οδηγίες σχεδιασμού και άλλα. Επιπλέον μπορεί να πραγματοποιηθεί και τρίτη εξέταση του ιστοτόπου προκειμένου να ανιχνευτούν τυχόν λάθη όταν υπάρχει χρόνος. Οι αξιολογητές έχουν τη δυνατότητα να ζητήσουν διευκρινίσεις για τη χρήση του δικτυακού τόπου και μετά τον εντοπισμό κάποιου λάθους αλλά και νωρίτερα. Τέλος πραγματοποιείται μια κοινή λίστα αναφοράς των προβλημάτων που εντοπίστηκαν από όλους τους αξιολογητές και συνολική αξιολόγηση αυτών των προβλημάτων.

__**2) ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗΣ:**__ Η ευρετική αξιολόγηση αποτελεί μια τεχνική αξιολόγησης της ευχρηστίας δικτυακών τόπων η οποία παρουσιάζει ορισμένα πλεονεκτήματα αλλά και μερικά μειονεκτήματα, όπως κάθε τεχνική φυσικά. Πιο αναλυτικά, τα θετικά στοιχεία της συγκεκριμένης μεθόδου έχουν ως εξής: Πρώτον, είναι μια μέθοδος κατανοητή και εύκολη στην εφαρμογή της καθώς επίσης και αποτελεσματική αφού εντοπίζει την πλειοψηφία των σφαλμάτων μιας διεπιφάνειας χρήσης. Δεύτερον, είναι μια σχετικά φθηνή μέθοδος καθώς είναι πιο εύκολο να βρει κανείς ειδικούς διαθέσιμους να κάνουν αξιολόγηση παρά χρήστες. Επιπλέον, η ευρετική αξιολόγηση μπορεί να εφαρμοσθεί ακόμη και στα αρχικά στάδια σχεδίασης μιας ιστοσελίδας προκειμένου να αποφευχθούν σοβαρά λάθη. Παράλληλα, η συγκεκριμένη μέθοδος μπορεί να πραγματοποιηθεί εκτός από ειδικούς και από απλούς χρήστες. Επίσης, η ευρετική αξιολόγηση διαθέτει μια μινιμαλιστική προσέγγιση ενω παράλληλα αποτελεί μια από τις γρηγορότερες μεθόδους εύρεσης προβλημάτων στην διεπιφάνεια χρήσης καθώς βασίζεται σε ένα μικρό αριθμό ευρετικών κανόνων, ενώ παράλληλα, οι εξειδικευμένοι αξιολογητές μπορούν να παράγουν υψηλής ποιότητας αποτελέσματα σε στενά χρονικά περιθώρια. Όμως, αξίζει να αναφερθούν και τα αρνητικά σημεία της ευρετικής αξιολόγησης από ειδικούς. Πιο συγκεκριμένα, η τεχνική αυτή εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τις δεξιότητες και την εμπειρία των αξιολογητών, καθώς οι αξιολογητές θα πρέπει να μπορούν να δουν το σύστημα με τα μάτια των χρηστών. Οι αρχάριοι αξιολογητές είναι χαμηλού επιπέδου αξιολογητές καθώς δεν διαθέτουν πείρα. Αντιθέτως, οι ειδικοί αξιολογητές είναι 1-8 φορές καλύτεροι από τους αρχάριους και οι διπλά ειδικοί είναι 2,7 φορές ακόμα καλύτεροι. Επιπλέον, αρκετά σημαντικά προβλήματα δεν γίνονται αντιληπτά ακόμα και από τους πιο έμπειρους χρήστες, γι' αυτό η ευρετική αξιολόγηση θα πρέπει να συνδυάζεται και με άλλες μορφές αξιολόγησης. Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι η συγκεκριμένη μέθοδος δεν αποτελεί πανάκεια καθώς, δεν μπορεί να εφαρμοσθεί σε όλες τις περιπτώσεις αξιολόγησης.

__**3) ΤΑ 10 ΕΥΡΕΤΙΚΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΝ NIELSEN:**__ Αξίζει να αναφερθεί ότι πριν την δεκαετία του ΄90 υπήρχαν αρκετές λίστες με πληθώρα κανόνων που αξιολογούσαν την ευχρηστία διεπιφανειών χρήσης. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούνοι οι Smith και Mosier οι οποίοι το 1986 διατύπωσαν 944 κανόνες, ο Brown ο οποίος το 1989 διατύπωσε 302 κανόνες αξιολόγησης, και τέλος ο Mayhew το 1992 δημιούργησε μια λίστα απο 288 κανόνες. Σύμφωνα όμως με έρευνα που πραγματοποίησαν ο Jacob Nielsen και ο [|Rolf Molich]στις αρχές της δεκαετίας του 1990, κατάφεραν να ομαδοποιήσουν όλους αυτούς τους κανόνες αξιολόγησης ευχρηστίας σε μόλις 10, οι οποίοι έχουν ως εξής: **1.** Ενημέρωση για την κατάσταση του συστήματος (δηλαδή οι χρήστες πρέπει να γνωρίζουν την πορεία των ενεργειών τους). **2.** Αντιστοίχηση συστήματος- πραγματικού κόσμου ( δηλαδή να είναι κατανοητό το επίπεδο της γλώσσας και να χρησιμοποιούνται καθαρά σύμβολα). **3.** Ελευθερία και έλεγχος από τον χρήστη ( δηλαδή ύπαρξη καθαρών εξόδων όπως η ύπαρξη κουμπιού που θα οδηγεί στην κεντρική σελίδα). **4.** Διατήρηση συνέπειας και συνέχειας στο μοντέλο πλοήγησης και δόμησης της σελίδας ( δηλαδή η ίδια ενέργεια θα πρέπει να γίνεται πάντα με τον ίδιο τρόπο σε κάθε σημείο της διεπιφάνειας). **5.** Αποφυγή λαθών ( δηλαδή έλεγχος για συνδέσμους που δεν οδηγούν πουθενά και έλεγχος εγκυρότητας). **6.** Αναγνώριση αντί για ανάκληση ( δηλαδή να υπάρχουν σωστά ονόματα στα αντικείμενα πλοήγησης, ώστε να μην χρειάζεται περαιτέρω νοητική επεξεργασία). **7.** Προσαρμοστικότητα και αποδοτικότητα ( λ.χ. να επιτρέπεται η χρήση σύνθετων τεχνικών αναζήτησης κλπ.). **8.** Καλαίσθητος μινιμαλιστικός σχεδιασμός ( λ.χ. να μην υπάρχει περιττή πληροφορία που να μπερδεύει τους χρήστες). **9.** Αναγνώριση και ανάνηψη από λάθη ( όπως εξήγηση των σφαλμάτων σε καθαρή και κατανοητή γλώσσα). **10.** Παροχή βοήθειας και τεκμηρίωσης ( λ.χ. ύπαρξη χαρτών πλοήγησης, επεξήγηση ενεργειών).

4) __**Α**__**__ΞΙΟΛΟΓΗΤΕΣ ΚΑΙ ΣΦΑΛΜΑΤΑ ( ΠΟΣΟΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΤΕΣ ΑΡΚΟΥΝ ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΛΥΦΘΕΙ ΤΟ 75-80% ΤΩΝ ΣΦΑΛΜΑΤΩΝ ΕΝΟΣ ΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ):__** Όπως ήδη έχει αναφερθεί η ευρετική αξιολόγηση από ειδικούς αποτελεί μια αρκετά γρήγορη μέθοδος τόσο γιατί εργάζονται έμπειροι και εξειδικευμένοι αξιολογητές όσο και γιατί οι κανόνες αξιολόγησης είναι μόλις δέκα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το γεγονός οτι σε έναν πρώτο έλεγχο του δικτυακού τόπου χρειάζονται μόλις πέντε αξιολογητές προκειμένου να καλυφθεί το 75-80% των σφαλμάτων του συγκεκριμένου δικτυακού τόπου, ενώ με έναν δεύτερο θα αποκαλυφθεί το 13% των εναπομεινάντων σφαλμάτων. Παράλληλα αξίζει να αναφέρουμε πως το ποσοστό προβλημάτων που εντοπίζεται από κάθε αξιολογητή εξαρτάται και από την εμπειρία του. Πιο αναλυτικά, οι αρχάριοι αξιολογητές αυτοιί δηλαδή που δεν έχουν καμία εμπειρία αξιολόγησης εντοπίζουν κατα μέσο όρο το 22% των συνολικών προβλημάτων σε μια διεπιφάνεια χρήσης, οι τυπικοί αξιολογητές, διαθέτουν κάποια εμπειρία αξιολόγησης εντοπίζοντας έτσι το 41% των συνολικών σφαλμάτων, ενώ τέλος, οι αξιολογητές με διπλή εξειδίκευση εντοπίζουν περίπου το 60% των συνολικών προβλημάτων. Η εξίσωση που μας δείχνει το ποσοστό λαθών που βρίσκουν οι αξιολογητές είναι η εξής: N(1-(1-L)n). Δίνοντας διάφορες τιμές στην συγκεκριμένη εξίσωση προκύπτει το εξής διάγραμμα:

**εικόνα:** ποσοστό των προβλημάτων ευχρηστίας που ανιχνεύονται από την ευρετική αξιολόγηση όταν χρησιμοποιούνται διαφορετικοί αριθμοί αξιολογητών.

__**5) Πηγές:**__ //Αξιολόγηση// (χ.χ.). Ανακτήθηκε 4 Μαίου 2011, από http://dtps.unipi.gr/files/notes/2010-2011/eksamino_3/systhmata_allhlepidrashs_anthrwpoy-mhxanhs/aksiologisi.pdf. //ΕΠΛ 435 Αλληλεπίδραση ανθρώπου- υπολογιστή// (χ.χ.). Ανακτήθηκε 4 Μαίου 2011, από http://www2.cs.ucy.ac.cy/~nicolast/courses/cs435/lectures/hci19.pdf. Καρούλης, Α., Πολυξενίδου, Α., & Πομπόρτσης, Α. (χ.χ.). //Η αξιολόγηση με ειδικούς των δικτυακών εκπαιδευτικών περιβαλλόντων ως προς την ευχρηστία και την "ευμάθεια" τους.// Ανακτήθηκε 4 Μαίου 2011, από http://www.etpe.gr/files/proceedings/uploads/p114.pdf. Καρούλης, Α., Πολυξενίδου, Α., & Πομπόρτσης, Α. (χ.χ.). //Η ευρετική αξιολόγηση (heuristic evaluation).// Ανακτήθηκε 4 Μαίου 2011, από http://athanasis.karoulis.gr/Data/Lessons%20HCI/HE.pdf. Τσέλιος, Ν. (2007). //Εισαγωγή στην επιστήμη του ιστού, βασικές υπηρεσίες και παιδαγωγικές χρήσεις.// Αθήνα: Εκδόσεις Κλειδάριθμος.